Oktober is de beste maand van het jaar om de bosuil te horen, en op de Veluwe lukt dat het best in de uren vlak na zonsondergang tot ongeveer middernacht. Tegen het einde van de maand begint de zon rond 17.45 uur onder te gaan (na de wintertijd op 25 oktober al rond 16.45 uur), dus je hoeft niet laat op te blijven. In oude bossen met holle bomen, zoals bij Hoog Soeren, Kootwijk en rond het Deelerwoud, is de kans het grootst.
Waarom oktober de uilenmaand is
In het najaar zoeken jonge bosuilen een eigen territorium en verdedigen volwassen dieren hun gebied. Daarom roepen ze nu veel meer dan in de zomer. Het mannetje laat zijn bekende "hoe-hoe-hoeoeoe" horen, het vrouwtje antwoordt met een scherp "kuwiet". Die twee geluiden samen vormen het typische uilenconcert dat je in de herfst ruim een uur kunt volgen als de wind meezit.
Waar op de Veluwe kun je het best luisteren?
Bosuilen houden van gemengd bos met oude eiken en beuken, omdat ze daar holle bomen vinden om in te broeden. Kies een plek waar bos en open terrein elkaar raken, zoals een heideveld met een bosrand. Geluid draagt daar ver en de uilen jagen er op muizen. Goede plekken zijn:
- de randen van Nationaal Park Veluwezoom bij Rheden
- de bossen rond Hoog Soeren en het Kroondomein Het Loo
- de oude beukenlanen bij Kootwijk
Controleer vooraf waar je mag lopen in het donker; sommige delen zijn 's nachts afgesloten voor wandelaars om het wild te beschermen.
Zo vergroot je de kans op een ontmoeting
Ga bij windstil en droog weer, want regen en harde wind dempen het geluid. Blijf minstens tien minuten stil staan voordat je iets hoort; uilen reageren pas als de bosrand weer rustig is geworden. Gebruik geen lamp en speel geen opgenomen uilengeluid af, want dat verstoort de dieren en kan ze juist wegjagen. Een warme jas en een thermosfles helpen je langer buiten te blijven, want in oktober koelt het na zonsondergang snel af tot 5 of 6 graden.
Herkennen aan het geluid
Verwar de bosuil niet met de ransuil of de kerkuil. De bosuil is het enige type met het typische "hoe-hoe" gevolgd door een lange, trillende uithaal. De ransuil roept veel zachter en eentoniger, en de kerkuil maakt een schorre krijs. Heb je de smartphone-app Obsidentify of BirdNET bij de hand, dan kun je het geluid laten herkennen, maar vertrouw ook op je eigen oren.
Plan je avond kort na zonsondergang, kies een windstille dag en een rustige bosrand, en geef de uilen de tijd. Dan is de kans groot dat je binnen een uur het eerste "hoe-hoe" van het najaar hoort.
