Je hebt in oktober de grootste kans op een zeearend langs de Oostvaardersdijk en de Knardijk bij Lelystad, in de uren vlak na zonsopkomst en in de laatste twee uur voor zonsondergang. Dan zitten de vogels op een paal, een dode boom of op een slikrand van het moeras, en zoeken ze naar waterwild. Een verrekijker van 8x42 en wat geduld brengen je een heel eind.
Waarom de Oostvaardersplassen zo goed werken
De zeearend is met een spanwijdte van ruim twee meter de grootste roofvogel van Nederland. Sinds ongeveer 2006 broedt hij weer in ons land, en het Oostvaardersplassen-gebied was een van de eerste plekken waar dat gebeurde. Het ruige moeras met veel water, rietkragen en grote groepen ganzen en eenden levert voldoende voedsel. In oktober komen daar de eerste overwinterende ganzen bij, waardoor de kans op een jachtscène toeneemt.
Hoe herken je een zeearend?
Op afstand lijkt een zeearend op een rechthoekige plank met vleugels: breed, recht en zonder duidelijke inkeping in de staart. Een jonge vogel is donkerbruin met onregelmatige lichte vlekken, een volwassen exemplaar heeft een lichte kop en een witte staart. De snavel is groot en geel. Een buizerd is merkbaar kleiner en vliegt met snellere vleugelslagen, terwijl de zeearend lange tijd zweeft op vlakke vleugels.
- Spanwijdte: ruim 2 meter, bij een buizerd ongeveer 1,2 meter
- Silhouet: brede, rechthoekige vleugels met uitgespreide "vingers" aan de punten
- Staart: kort en wigvormig bij volwassen vogels, in de vlucht licht
- Zitplek: vaak op een hoge paal, boomtop of op de grond bij de waterkant
Beste momenten en plekken in oktober
Ga bij voorkeur op een rustige dag met weinig wind. Zeearenden bewegen weinig bij harde wind of regen en zitten dan lang op één plek. Op het eind van de ochtend, rond een uur of tien, stijgen ze soms met de thermiek op. Buiten het broedseizoen blijf je op de paden en dijken, want grote delen van het gebied zijn niet vrij toegankelijk. Controleer voor je vertrekt de openingstijden en de route op de website van Staatsbosbeheer, want die kunnen per seizoen verschillen.
Na 25 oktober gaat de klok een uur terug naar wintertijd. De zon komt dan een uur eerder op, wat in de praktijk betekent dat je ook op een gewone doordeweekse ochtend nog voor het werk een uurtje kunt spotten. Neem warme kleding mee, want op de open dijken is het in de vroege ochtend al snel een paar graden kouder dan in de stad.
Een paar praktische tips voor onderweg
Houd afstand en blijf op de paden, zodat je de vogels niet verjaagt. Een telescoop is handig, maar met een goede verrekijker lukt het meestal ook. Maak vooraf een lijstje van de soorten die je wilt zien: naast de zeearend zijn kolgans, brandgans, smient en blauwe kiekendief in oktober goede kandidaten.
Zie je geen zeearend op de eerste dag, probeer het dan een week later nog eens. De vogels trekken door het gebied en verschijnen niet op afroep, maar wie een paar ochtenden achter elkaar op dezelfde dijk staat, heeft een goede kans op een flinke verrassing boven het riet.
