In Nederland gaan egels meestal tussen eind oktober en half november in winterslaap, afhankelijk van de temperatuur. Zodra het 's nachts een aantal dagen achter elkaar rond of onder het vriespunt zit en er weinig voedsel meer te vinden is, kruipen ze weg in een nest van bladeren en takken. Wie in november nog een egel in de tuin ziet, hoeft zich niet meteen zorgen te maken, maar let wel goed op het gewicht van het dier.
Wanneer is een egel klaar voor de winterslaap?
De beslissing hangt vooral af van het gewicht, niet van de kalender. Een volwassen egel heeft aan het eind van de herfst ongeveer 600 tot 700 gram nodig om de winter door te komen. Jonge egels uit een late worp wegen in november soms nog geen 450 gram. Die redden het zonder hulp meestal niet, omdat ze tijdens de slaap ongeveer een derde van hun lichaamsgewicht verliezen. Een egel van 450 gram eindigt dan rond 300 gram, en dat is te weinig om in het voorjaar actief te worden.
Hoe herken je een egel die hulp nodig heeft?
Een egel die overdag rondloopt, wankelt, bleek oogt of er mager uitziet (ingevallen flanken, een zichtbaar smalle nek), heeft meestal hulp nodig. Dat geldt ook voor egels die in december of januari nog in het open veld zitten. Neem zo'n dier voorzichtig op met handschoenen, zet het in een kartonnen doos met een handdoek en bel een egelopvang. Geef geen melk, want egels zijn lactose-intolerant.
Wat zet je in november neer?
Een egel hoeft in november niet gevoerd te worden zolang hij zelf genoeg vindt, maar een bijvoerplek kan helpen bij late dieren. Zet een laag bakje neer met vochtig kattenvoer op basis van vlees (geen vis) of speciaal egelvoer, en een bakje water. Plaats de voerplek bij voorkeur onder een afdakje, zodat het niet nat wordt en andere dieren zoals katten er minder bij kunnen. Stop met bijvoeren zodra de egel niet meer komt, meestal eind november of begin december.
Een nestplek bouwen
Egels slapen graag in een hoop bladeren, takken en snoeiafval op een rustige plek in de tuin. Maak een stapel van minstens een meter breed en zestig centimeter hoog, en laat die tot het voorjaar met rust. Een egelhuisje van hout met een ingang van ongeveer 12 bij 12 centimeter en een gang erbij werkt ook, mits je het stevig isoleert met droge bladeren of hooi. Zet het op een beschutte plek uit de wind, bij voorkeur met de opening naar het zuidoosten.
Wat je in de tuin beter niet doet
Gebruik in november en december geen bladblazer of bladzuiger in hoeken waar bladeren zijn opgehoopt, en steek geen vork in composthopen zonder eerst te kijken. Vuurwerk en een vuurtje op 5 november of rond oud en nieuw zijn bovendien gevaarlijk: egels kruipen graag in een grote stapel hout. Controleer die stapel voordat je hem aansteekt en schep hem desnoods nog even om.
Gaat het goed, dan hoor je er pas in maart of april weer iets van. Egels worden dan wakker, hongerig en nog wat wankel, dus een bakje water en een beetje voer zijn dan zeer welkom.
