Op warme zomeravonden in juli scheren ze gillend langs de daken: gierzwaluwen. Deze pijlsnelle vogels horen bij de Nederlandse zomer en zijn juist boven steden goed te zien. In juli zijn ze nog volop aanwezig voordat ze eind juli en begin augustus alweer naar Afrika vertrekken. Hieronder lees je waar en wanneer je ze het beste spot en waaraan je ze herkent.
Waar zie je gierzwaluwen in de stad?
Gierzwaluwen broeden onder dakpannen, in spleten van oude gebouwen en in speciale neststenen. Daardoor zie je ze vooral boven oudere wijken, kerktorens en flatgebouwen. Kijk omhoog in straten met veel bebouwing, boven pleinen en rond hoge daken. Ze jagen op insecten hoog in de lucht, dus een open stuk hemel boven de stad is je beste uitkijkpunt. Steden als Utrecht, Amsterdam, Leiden en Den Haag hebben bekende kolonies, maar in vrijwel elke Nederlandse stad zijn ze te vinden.
Wanneer is het beste moment in juli?
Het mooiste schouwspel zie je op warme, windstille avonden, ongeveer een tot twee uur voor zonsondergang. Dan vormen gierzwaluwen luidruchtige groepen die in hoog tempo rond de daken jagen, de zogenoemde schreeuwvluchten. Ook vroeg in de ochtend zijn ze actief. Houd er rekening mee dat veel gierzwaluwen tegen het einde van juli al beginnen te vertrekken, dus de eerste helft van de maand biedt de grootste kans.
Hoe herken je een gierzwaluw?
Een gierzwaluw is egaal donkerbruin tot zwart en oogt in de lucht bijna helemaal donker, met alleen een lichte vlek onder de keel. Het silhouet is onmiskenbaar: lange, sikkelvormige vleugels en een korte, gevorkte staart, samen vaak vergeleken met een ankertje of een boemerang. Ze vliegen razendsnel en wendbaar, heel anders dan de fladderende vlucht van zwaluwen.
Verwar ze niet met zwaluwen
Boeren- en huiszwaluwen worden vaak verward met gierzwaluwen, maar er zijn duidelijke verschillen. Zwaluwen hebben een lichte buik en gaan regelmatig zitten op draden of randen. Een gierzwaluw zie je vrijwel nooit zitten; die leeft bijna volledig in de lucht en eet, drinkt en slaapt zelfs vliegend. Hoor je een schel, aanhoudend gegil boven de daken, dan zijn het vrijwel zeker gierzwaluwen.
Tot slot
Wil je in juli gierzwaluwen zien, kijk dan op een warme avond omhoog boven de oudere delen van je stad en let op de donkere, sikkelvormige silhouetten en het kenmerkende gegil. Wacht niet te lang in de maand, want eind juli zijn de meeste alweer op weg naar het zuiden.
