Loop je in juni door een loofbos of langs een rivier en hoor je ineens een heldere, fluitende roep die bijna tropisch klinkt? Grote kans dat je een wielewaal hoort. Deze felgele zomergast laat zich zelden zien, maar verraadt zich juist nu door zijn onmiskenbare zang. Hier lees je hoe je hem herkent en waar en wanneer je de meeste kans maakt.
De typische fluittoon van de wielewaal
Het gezang van de wielewaal is een van de makkelijkst herkenbare vogelgeluiden van het Nederlandse zomerbos. Het klinkt als een vloeiende, heldere fluit met drie of vier tonen, vaak omschreven als 'didelio' of 'wie-le-waal'. De klank is rond en weelderig, alsof iemand op een houten fluit speelt. Daartussendoor hoor je soms een schor, kattenachtig 'krrèèè', dat juist helemaal niet melodieus is. Die combinatie van een prachtige fluit en een rauwe krijs is heel kenmerkend.
Waarom juni de beste maand is
De wielewaal is een echte langeafstandstrekker die pas laat terugkeert uit Afrika, meestal vanaf begin mei. In juni zijn de mannetjes op hun fanatiekst om een territorium te verdedigen en een vrouwtje te lokken, dus dan zingen ze het meest. Vanaf half juli neemt de zang sterk af en in augustus vertrekken ze alweer. Wil je er zeker van zijn dat je er een hoort, dan is juni dus echt de maand om op pad te gaan.
Het beste moment van de dag
Net als bij veel zangvogels is de vroege ochtend topmoment. Ga er rond zonsopkomst op uit, tot een uur of twee daarna. Op warme, windstille dagen blijft de wielewaal vaak ook later in de ochtend doorzingen. Bij regen en harde wind houdt hij zich juist stil, dus kies een rustige, droge dag.
Waar je in Nederland moet zoeken
De wielewaal houdt van hoge, oude loofbomen, vooral populieren en eiken. Je vindt hem vaak in:
Uiterwaarden en rivierbossen
Langs de grote rivieren zoals de Waal, IJssel en Maas staan veel populierenbossen waar de soort zich thuis voelt. De Biesbosch en de Gelderse Poort zijn klassieke gebieden.
Vochtige loofbossen en landgoederen
Ook oudere parkbossen en landgoederen met hoge bomen op zand- en kleigrond zijn geschikt. Let op: de vogel zit bijna altijd hoog in de boomkruin, verscholen tussen het blad.
Tot slot
De wielewaal is veel vaker te horen dan te zien, dus train vooral je oren op die ronde fluittoon. Ga in juni in de vroege ochtend naar een loofbos langs een rivier, blijf even stil staan en luister. Hoor je dat heldere 'didelio' uit de boomtoppen komen, dan weet je: daar zit een wielewaal.
