De gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus) is veruit de meest geziene vleermuis in Nederlandse tuinen, en juni is voor wie ze wil spotten de allermooiste maand. De jongen zijn nog niet uitgevlogen, de moeders moeten extra eten en de schemering valt pas laat. We zetten op een rij hoe laat ze precies tevoorschijn komen en waar je het beste een avondje in de tuin gaat zitten.
De exacte uitvliegtijd in juni
Dwergvleermuizen verlaten hun verblijfplaats gemiddeld 20 tot 30 minuten na zonsondergang. In juni gaat de zon in Nederland onder rond 22:00 uur, met de langste dag op 21 juni (zonsondergang circa 22:05 in Utrecht, 22:18 in Groningen). Reken er dus op dat de eerste dwergvleermuis tussen 22:20 en 22:35 uitvliegt. Bij een bewolkte avond kan dat 10 minuten eerder zijn, bij een wolkenloze hemel juist iets later.
Waar zoeken in de tuin?
Boven open water
Vijvers, sloten en zwembaden trekken muggen en muggen trekken vleermuizen. Boven een waterpartij van minstens twee meter doorsnede zie je in juni vaak vijf tot tien dwergvleermuizen tegelijk rondjes vliegen, op een hoogte van twee tot vijf meter.
Onder de lantaarnpaal
Witte LED-straatlantaarns trekken nachtvlinders aan en dwergvleermuizen leren dat snel. Een paal aan de rand van een tuin met bomen op vijf tot tien meter afstand is een vrijwel gegarandeerde spotplek.
Langs de bosrand of dakgoot
Dwergvleermuizen volgen graag lijnen in het landschap: een heg, een dakrand, een rij coniferen. Ga met je rug tegen de muur staan zodat je hun silhouet tegen de schemerhemel ziet.
Hoe herken je een dwergvleermuis?
Met een lichaamslengte van 3,5 tot 5 centimeter en een vleugelspanwijdte van 18 tot 25 centimeter is het de kleinste vleermuis van Nederland. De vlucht is snel, met scherpe bochten en korte duikjes. Bovenkant donkerbruin, onderkant lichter. Verwar ze niet met de iets grotere ruige dwergvleermuis: die heeft een hogere, rechtere vlucht en zie je meer langs bomen dan boven water.
Een batdetector maakt het makkelijker
Een eenvoudige heterodyne batdetector van rond de 95 euro (bijvoorbeeld de Magenta Bat 5) stel je af op 45 kHz. De roep van de gewone dwergvleermuis klinkt dan als een nat klakkend geluid, terwijl de ruige dwergvleermuis op 38 kHz beter te horen is. Voor een serieuze hobby zijn de Echo Meter Touch 2 Pro van Wildlife Acoustics (rond 530 euro) of de Anabat Walkabout geschikter omdat ze automatisch soorten determineren.
Tot slot
Tussen 22:20 en 22:35 op een windstille juni-avond, met je gezicht richting de open lucht boven water of onder een lantaarnpaal: dat is het recept om in vrijwel elke Nederlandse tuin dwergvleermuizen aan het werk te zien. Houd je tuin daarvoor wel donker, want te veel kunstlicht in de directe omgeving van een verblijfplaats verjaagt ze juist.
