Wie in juni op een warme avond over de Veluwse heide loopt, hoort soms een vreemd, aanhoudend gesnor uit het schemerdonker komen. Grote kans dat je dan luistert naar een nachtzwaluw, een van de meest mysterieuze vogels van Nederland. Je ziet hem bijna nooit, maar je hoort hem des te beter. In dit artikel lees je hoe je de nachtzwaluw in juni herkent en waar en wanneer je het beste kunt gaan luisteren.
Het kenmerkende gesnor
De nachtzwaluw maakt geen gewoon vogelgezang, maar een langgerekt, ratelend gesnor dat minutenlang kan doorgaan. Het klinkt als een verre motor of een snorrende naaimachine, met af en toe een lichte toonwisseling. Dat geluid draagt ver over de open heide en is op stille avonden tot honderden meters te horen. Het is dan ook vooral een vogel die je leert kennen met je oren, niet met je ogen.
Waarom juni het beste moment is
De nachtzwaluw is een trekvogel die pas eind april en in mei terugkeert uit Afrika. In juni zijn de mannetjes op hun actiefst: ze bakenen hun territorium af en proberen vrouwtjes te lokken. Daardoor is juni, samen met begin juli, de beste maand om het gesnor te horen. Ga rond zonsondergang, want de nachtzwaluw wordt pas echt actief in het laatste daglicht en de eerste schemering. Een windstille, zwoele avond geeft de grootste kans.
Waar je moet zijn op de Veluwe
De nachtzwaluw houdt van open heide met verspreide bomen en de randen van naaldbos. De Veluwe is daarom een van zijn bolwerken in Nederland. Plekken zoals de heidevelden bij Hoog Buurlo, het Kootwijkerzand en de open delen rond Kootwijk en Otterlo zijn klassieke luisterlocaties. Zoek een plek waar heide overgaat in bos en blijf rustig staan terwijl het donker wordt.
Hoe je hem misschien toch ziet
Met geluk zie je een nachtzwaluw als een geluidloze, langgevleugelde silhouet over de heide scheren. Soms klapt het mannetje tijdens de baltsvlucht met zijn vleugels, een kort applausachtig geluid. Overdag zit de vogel roerloos en perfect gecamoufleerd op de grond of in de lengte op een tak, waar zijn schorsachtige verenkleed hem vrijwel onzichtbaar maakt.
Wil je de nachtzwaluw beleven, plan dan in juni een avondwandeling op de Veluwse heide en wees vooral stil. Het gesnor uit het donker is een van de mooiste geluiden die de Nederlandse natuur in de zomer te bieden heeft.
